Bir şirketin değerini nasıl yarattığını, nasıl dağıtıp, nasıl finansal süreklilik kazandığını tanımlayan mantıksal modele iş modeli kanvası denmektedir. Her işletme ve girişim için iş modeli, olmazsa olmaz niteliktedir. İş modeli, işletmenin hareket alanının çerçevesini belirler. İş modeli oldukça kapsamlı bir plandır. Genel olarak girişimcinin iş fikirlerini hazırlama, geliştirme ve iyileştirme, hayata geçirme adımlarının hepsinde iş modeli dikkate alınır. İş modeli işletmelerin işi kurarken kar elde etmek amacı ile oluşturduğu bir modeldir. İş modeli kanvası bir iş planı değildir. İş modeli kanvası örnekleri çok basit olması ve her şeyi birlikte görmeye imkân tanıması nedeni ile sıkça tercih edilen bir modeldir. 2008 yılında Alexander Osterwalder tarafından geliştirilen bu model ile iş planlarınızı kanvas üstünde tek bir şablona yerleştirebilir ve daha kolay planlar yapabilirsiniz.

Kanvas İş Modeli Nedir?

İş modeli kanvası bir projenin değer yarama ve teslim etme süreçlerini net biçimde açıklayan bir modeldir. Burada söz konusu olan canvas iş modeli ise iş planının arkasındaki mantığı basit bir şekilde ifade etmeye, temel olarak bir çerçeveye oturmaya yarar. Bununla birlikte bu iş modeli herkes tarafından en net, aynı ve açık şekilde projenin anlaşılmasını sağlar. Bu özellikleri nedeni ile kanvas iş modeli günümüzde birçok girişimci tarafından kullanılır. Kanvas iş modeli, girişimcilikle ilgilenen kişilerin en sık karşılaşacağı kavramlardan birisidir.

İş Modeli Kanvası Kimler için Uygundur?

Kanvas iş modeli girişimciler, işletme sahipleri için uygun olan bir modeldir. İşlerinin sistematik hale getirmek isteyen, karlı olmak isteyen, hedeflerin net olarak görülmesini isteyen kişiler için iş modeli kanvası oluşturma önemlidir. Kanvas iş modeli, uzun süre üstünde çalışılmış karışık raporlar yerine her koşula uyum sağlayabilen ve gerekli hallerde yenilenebilen özelliğe sahiptir. Bu nedenle firmalar için büyük kolaylık sağlayan bir modeldir. Bununla birlikte kanvas iş modeli verimliliği arttırır, odaklanmayı arttırır, esnektir ve yenilenmeye açıktır. Basit bir sisteme sahip olan kanvas iş modeli oluşturma ile şirketin tüm bilgileri tek bir sayfada toplanır. Bu sayede karar alma süreçleri hızlanır ve daha verimli şekilde çalışılır.

Kanvas İş Modeli Oluşturma Sırasında Hangi Temeller Göz Önünde Bulundurulmalıdır?

Kanvas iş modeli oluşturmaya karar verdikten sonra ekip üyeleri ile fikir alışverişi yaparak çevrimiçi veya çevrimdışı şablon oluşturma yöntemlerinden birine karar vermek gereklidir. Peki, iş modeli kanvası nasıl hazırlanır? Kanvas iş modeli 9 bloktan oluşmaktadır. Bunların 4 tanesi modelin müşteri kısmına kalan 5 tanesi ise organizasyonun kendi yapınsa odaklanmaktadır.  Kanvas iş modelinin 3 temel yapısı ise şunlardır: arzu edilirlik, fizibilite ve uygulanabilirlik.

Çevrimdışı: Çevrimdışı çalışmak için bir kanvas iş modeli şablonu indirip üstünde notlar alarak çalışabilirsiniz.

Çevrimiçi: Çevrimiçi çalışmak her zaman daha büyük kolaylıklar sağlar. Bununla birlikte ekip üyelerinizle birlikte çeşitli fikir alışverişleri yapabilir ve şablon üstünde bunu daha açık şekilde gösterebilirsiniz.

Kanallar

İş modeli tasarımı ile kanvas iş modeli oluşturma sırasında, kanallar ile müşterilere ulaşılan ve ulaşılması planlanan satış kanalları liste haline getirilir. Bu kanallar ile müşteriye kolayca ulaşabilir, farkındalık arttırabilir ve geri dönüşüm alabilirsiniz. Kanallar tasarımı yapılırken soruması gereken temel soru ‘hedef kitleye nasıl ulaşırım’ sorusudur. Bu aşamada geleneksel medya, sosyal medya, dijital medya gibi birçok alternatif kanal kullanılabilir. Kanallar liste haline getirildikten sonra üstünde değerlendirme ve fikir alışverişi yapılarak hangisinin verimli ve önemli olup olmadığı analiz edilir ve bu şekilde kanallar sisteme entegre edilir. Bununla birlikte iş kanvası oluşturulurken kanallar şu amaçlara da hizmet eder:

• Müşterilere bir değer önerisi sunmak,
• Müşterilerin ürün ev hizmetleri satın almasını sağlamak,
• Satın alma sonrası müşteri desteği sağlamak,
• Şirketin ürünleri hakkında farkındalık yaratmak,
• Müşterilerin değer önerisini değerlendirmesini sağlamak.

Değer Önerileri

İş modeli kanvası oluşturma sırasında değer önerileri, hedef kitlenin tercihlerini, ihtiyaç duyduğu ürün ve hizmetleri içermektedir. İşletmenin sunduğu değer ve faydaların toplamına ise değer önerileri denmektedir.

Müşteri Segmentleri

İş kanvası hazırlanırken müşteri her türlü planın ana merkezinde yer almaktadır. İşletmenin hedeflediği ve hizmet etmeyi amaçladığı müşteri ve kuruluş gruplarının hepsine müşteri segmenti adı verilir. Müşteri segmentleri kanvas iş modelinin en önemli adımlarından bir tanesi olarak görülür. Çünkü bir iş planının tasarımı her zaman müşteri ile başlar. Müşteri segmentleri oluşturulurken her zaman ‘kimler için değer yaratıyorum’ sorusu sorulur ve buna uygun cevaplar verilir. Verilen cevaba göre müşteriler demografik, coğrafi vb birçok çeşitli kritere göre sınıflara ayrılır. Sonrasında ise önem verilecek segmentler belirlenir ve buna uygun satış stratejileri geliştirilir.

Müşteri İlişkileri

İş modeli kanvas oluşurken işletmelerin müşteri ile iletişime geçeceği kanalların belirlendiği aşama müşteri ilişkileri aşamasıdır. Müşteriler için yapılacak olan uygulamalar, müşteri kazanmak için atılacak adımların hepsi müşteri ilişkilerini oluşturmaktadır. Müşteri ilişkileri adımı, müşteri deneyimi üstünde oldukça etkilidir. Müşteri ilişkilerinin iş modeli kanvas modeli ile kalan diğer adımlarının entegre edilmesi gereklidir. Bu şekilde iş modeli daha planlı ve verimli çalışır. Bunlarla birlikte müşteri ilişkilerinin 3 temel amacı şöyledir:

• Müşteri kazanmak,
• Müşteriyi elde tutmak,
• Satışları arttırmak.

Gelir Kaynakları

Kanvas iş modeli oluştururken gelir kaynakları, işletmenin müşterilerinden elde ettiği nakdi temsil eder. Gelir kaynakları bir işletmenin yürümesi için gerekli olan en temel varlıktır. Bunun için gelir kaynakları adımı oluşturulurken hedef kitlenin niçin ödeme yapmaya hazır olduğunu ve alıcı kişinin özelliklerini, her bir gelirin gelir akışından ne kadar payı olduğunu göz önünde bulundurmalısınız. Gelir kaynakları belirlenirken; doğrudan satış, reklam, abonelik ve freemium gibi özelikler göz önüne alınmalıdır. İş kanvası modeli iki şekilde gelir kaynağı içerebilir:

-Tek seferlik müşteri ödemesinden gelen gelirler,

-Değer önerisi sunmak için yapılan ödemelerden kaynaklanan gelirler.

Maliyet Yapısı

İş modeli kanvası oluştururken öncelikle işletmenin maliyet odaklı mı yoksa değer yaratma odaklı mı olduğu hesap edilmelidir. Maliyet odaklı olan şirketlerin temel hedefi maliyetleri kısmaktır. Değer yaratma hedefinde olan şirketlerin hedefi ise markanın değerini ve kalitesini artırmaktır. Bir iş modeli kurulurken orta çıkacak olan maliyetlerin hepsine maliyet yapısı denir. Maliyetler sabit veya değişken olabilir. Ölçek ekonomisi veya kapsam ekonomisi içerisinde şekillendirilebilir.

Uygulanabilirlik

İş modeli kanvas hazırlanırken, sezgisel yolar ile ilerlemek yerine, sorunları ve çözümleri, riskleri göz önüne alarak projenin uygulanabilirlik derecesini tespit etmek gereklidir. Uygulanabilirlik adımı iş modeli kanvasının diğer adımları için de oldukça önemlidir. Bu aşama ile kanvas iş modelinde birleşme, satın alma, yatırım kararı daha kolay hale gelir.

Fizibilite

İş modeli kanvası hazırlanırken fizibilite çalışmaları organizasyonun yapısındaki en önemli unsurlardır. Çünkü hem stratejik karaları etkiler hem de iş modelinin uygulanabilir olması için gereklidir. Fizibilite çalışmaları genel olarak; kaynaklar ve kabiliyetleri içerir. İş modelinin gerekliliklerine göre bu kaynaklar değişim gösterebilir. Kaynaklar genellikler; fiziksel, finansal ve insan kaynağıdır. İş kanvası ile oluşturulan her adım birbirine entegre edilerek hayata geçirilir.

Tüm adımları düzenli bir sistem ile inşa etmek başarılı bir iş modeli kanvası elde etmenizi sağlayacaktır.